گدری بر زندگینامه استاد شحات محمد انور
استاد «شحات محمد انور» یكی از قاریان برجسته جهان اسلام كه چند سال اخیر مبتلا به بیماری و در منزل بستری بود و چند باری برای معالجه به ایران نیز سفر كرد، سرانجام در روز 23 دیماه سال 86 در سن 57 سالگی به لقاءالله پیوست.
خبر فوق آنقدر تلخ بود كه تا مدتی هیچیك از دوستداران تلاوتهای ناب و ملكوتی این استاد كه در جمهوری اسلامی ایران نیز كم نیستند تاب آن را نیاورده و باور نمیكردند، اما دست تقدیر به اینگونه رقم خورد تا یكی از بزرگترین قاریان متأخر مصر نیز همانند دیگر ستارگان درخشان آسمان تلاوت افول كند.
این حقیقتی انكارناپذیر است كه مصر دیگر قاریانی همچون شحات انور را به چشم نخواهد دید، همانگونه كه قاریانی همانند «محمد رفعت»، «مصطفی اسماعیل» و «عبدالباسط عبدالصمد» دیگر ظهور نخواهند كرد، البته این مطلبی است كه «ابوالعینین شعیشع» شیخالقراء حال حاضر مصر با كمی اغماض به آن اشاره میكند هر چند كه معتقد است مصر دوران افول قرائت را سپری نمیكند.
گذری اجمالی بر زندگانی استاد «شحات محمد انور»
استاد «شحات محمد انور» قارى مسجد الرفاهى مصر در روز یكم ژوئیه سال 1950 میلادى در روستاى «كفرالوزیر» كه مركزى دور افتاده در استان قهلیه مصر است در خانوادهای كم جمعیت متولد شد.
بیش از سه ماه از ولادت او نگذشته بود كه پدرش را از دست داد و كودك خردسال نتوانست لذت پدر داشتن را بچشد و بدین ترتیب او در حالى كه طفل خردسال و یتیمى بود با امواج زندگى و گردش روزگار با همه شیرینیها و تلخىهایش مواجه شد.
شحات محمد انور به همراه مادر خود براى اقامت در منزل پدربزرگ مادریش رهسپار شد تا با دائىهاى خود زندگى كند چرا كه دائى او وى را همچون پسر خود دوست میداشت و بهترین امانتدار او بود و او را به یادگیرى و حفظ قرآن تشویق كرد.
وی به واسطه دائىاش از محضر استاد «حلمى محمد مصطفى» در حفظ قرآن كریم مستفیض شد و در سن هشت سالگی حافظ كل قرآن شد و وقتى به سن 10 سالگى رسید دائىاش او را به یكى از روستاهاى مجاور (كفرالمقام ) برد تا تجوید قرآن را به دست مرحوم استاد «سید احمد فرارحى» فرا گیرد چرا كه استعدادى كه او را شایسته مىساخت تا یكى از مشهورترین قاریان مصر بلكه همه جهان باشد را در خود داشت.
استاد شحات محمد انور درباره خاطرات ایام كودكى خود اینگونه سخن میگوید: «در آن دوره من با حفظ كردن قرآن كریم سعادتى وصف ناشدنى یافتم، مخصوصاً پس از اتمام حفظ قرآن و در اثناء یادگیرى تجوید آن، به خاطر اینكه صداى زیبائى داشتم و اداءِ لحن من شبیه اداء قاریان بزرگ بود بر هم دورهاىهایم پیشى گرفته و در میان آنان به استاد كوچك شناخته شدم و این موضوع آنها را خشنود مىكرد، هم كلاسىهایم در مكتب به دنبال فرصت بودند كه استاد مشغول كارى شود تا از من بخواهند كه با تجوید، آیات قرآن را برایشان بخوانم و چنان مرا تشویق مىكردند كه گویى من قارى بزرگى هستم».
استاد شحات میافزاید: «به یاد مىآورم كه در ضمن یادگیرى قرآن كریم براى همكلاسىهایم، زیاد تلاوت میكردم، روزى یكى از ایشان فكرى كرد، او یك قوطى كبریت تهیه كرد و جعبه آن را توسط یك نخ بلند به كِشُو آن متصل كرد، من یك قسمت را در مقابل دهانم مىگرفتم و میخواندم، گویى كه میكرفون است و هر یك از دوستانم قسمت دیگر را به گوش مىچسباندند تا طنین صدا را از آن بشنوند كه زیبا و قوىّ میشد.
استاد شحات محمد انور ادامه میدهد: تشویقهای اطرافیانم راه و هدفم را در حالى كه طفلِ خردسالى بودم مشخص كرد و باعث شد كه من هر راه و هر وسیله اى را كه به واسطه آن از قرآن كریم متمكّن میشم را جستجو كنم كه از دستم نرود، به خصوص پس از آن كه به دوران جوانی رسیدم و بعد از وفات دائىام كه سرپرستى خانواده را به عهده داشت، من باید به خود و مادر و پدربزرگم تكیه میكردم، هرگاه مىشنیدم یكى از بزرگان فوت كرده است و از یكى از مشاهیر قُرّاء براى احیاء مجلس عزا دعوت بهعمل آمده من در حالی كه طفل 12 الى 15 سالهاى بودم به مكان عزا مىرفتم تا به قرآن گوش فرا دهم و از قارى چیزى یاد بگیرم و در فضاى آن مناسبت قرار بگیرم تا این كه اگر به چنین مجلسى دعوت شدم مثل همین مشاهیر باشم».
اساتیدی مانند «جوده ابوالسعود»، «سعید عبدالصمد الزناتى» و «حمدى زامل» از جمله قاریانی بودند با حضورشان در محافل قرآنی منطقهای كه استاد شحات محمد انور نیز در آنجا حضور داشت گرمی خاصی را به این محافل بخشیدند، ولى حقیقت امر این بود كه استعداد این جوان مستعد ناگهان درخشید و در آن میان او را منحصر به فرد كرد و به مقامى انكار ناشدنى رسید و با وجود اینكه از سن كمی نیز برخوردار بود مانند یك قارى بزرگ كه تمامى سر انگشتان به سوی او نشانه رفته است، درخشید و اینها همه قبل از 20 سالگى استاد شحات انور بود.
ابتداى كار استاد شحات با هر میزانى كه بسنجیم ابتداى سختى بود، دگرگونىهاى زندگى به كودكى كه هنوز نیاز داشت تا كسى دستش را بگیرد و سفره مهربانى برایش بگسترد و حصار عطوفت اطرافش بكشد، به او رحم نكرد.
استاد شحات توانست در زمان بسیار اندكى از خود یك شخصیت قوى بسازد و در این امر آنچه خداوند در او از بلندنظرى و عزت نفس و روشنبینى و هوش قوى به ودیعت گذاشته بود او را كمك مىكرد.
ورود به رادیو
چنین جوانی كه به طور مرتب میدرخشید و قرآن كریم از حنجره او مانند آب جاری در آبراه جریان داشت و شهرت او بر سن او بسیار سبقت گرفته بود آن قدر شایسته بود كه رییس مركز شهر «میت غمر» دعوتنامهای برای او بفرستد و او را به یكی از مناسبتهای دینی كه مرحوم دكتر «كامل البوهی» اولین رییس رادیو در آن حضور داشت، فرا بخواند.
مرحوم استاد شحات انور درباره این ماجرا اینچنین میگوید: «طبق تاریخی كه مقرر شده بود به رادیو رفتم، ولی هیأت داوران با وجود اعجاب شدیدشان نسبت به خواندن من گفتند باید مدتی برای فراگیری نغمهها و دستگاهها كلاس ببینی، من از استاد «محمود كامل» و استاد «احمد صدقی» از چگونگی كار سئوال كردم و آنها من را به آموزشگاه موسیقی راهنمایی كردند، دو سال به آموزشگاه رفتم و همه مقامات و الحان قرآنی را با كیفیت عالی فرا گرفتم تا سال 1979 میلادی كه دوباره تقاضانامهام برای ورود به رادیو را نوشتم كه سرانجام موفق شدم و آنها برنامهای برای تلاوتهایم به من دادند و از آن پس بود كه به رادیو راه یافتم.»
سفرهای استاد
صوت زیبای مرحوم شحات انور باعث شد تا شهرت او در سراسر جهان گسترش یابد و هیچ قارّهای از دنیا نبود مگر اینكه مرحوم شحات انور در ماه مبارك رمضان و در بین سالهای 1985 تا 1996 میلادی به آنها مسافرت كند.
وی بارها از طرف وزارت اوقاف مصر و بسیاری از وقتها به دعوتهای خصوصیِ میلیونها نفر از دوستداران قرآن كریم در خارج از مصر در لندن، لوسآنجلس، آرژانتین، اسپانیا، فرانسه، برزیل، كشورهای حاشیه خلیج فارس، نیجریه، زَئیر، كامرون و بسیاری از دولتهای آسیائی مخصوصاً ایران سفر كرد و به قول خودش در همه این مسافرتها جُز رضای خداوند و بهروزی مسلمین نیت دیگری نداشت.
شحات محمد انور سه فرزند پسر و شش فرزند دختر دارد و همگی آنها از جمله حافظان كل قرآن كریم به شمار میروند كه «انور شحات محمد انور» و «محمود شحات محمد انور» بارها به جمهوری اسلامی ایران سفر كرده و به تلاوت قرآن پرداختهاند.
«انور شحات محمد انور» از فرزندان استاد شحات نیز از قاریان جوان و نامی است كه در مسابقات بینالمللی قرآن عربستان، در سال 1380 رتبه نخست را به خود اختصاص داد، او بارها از سوی دارالقرآن نیروی مقاومت بسیج و نیروی انتظامی، سازمان اوقاف و امور خیریه و شبكه قرآن سیما، برای تلاوت در ماه رمضان به ایران دعوت شده و در اكثر استانهای كشور به اجرای برنامه پرداخته است.
انور شحات همچنین در اردیبهشتماه 1387 در سیامین دوره مسابقات سراسری قرآن كریم سازمان اوقاف و امور خیریه كه در سنندج برگزار شد حضور یافت و در مراسم بزرگداشت پدرش شركت كرد، وی پدر را بهترین اسوه و الگوی خود میداند و معتقد است كه هیچگاه نمیتواند جای پدرش را در محافل قرآنی پر كند.
استاد شحات محمدانور چهار سال به دلیل نوعی بیماری كبدی در محافل قرآنی تلاوت نمیكرد و مدتی در بیمارستان خاتمالانبیا(ص) تهران برای مداوا تحت نظر بود و سرانجام در 23 دیماه سال 1386 هجری شمسی جان به جانآفرین تسلیم كرد. روحش شاد و یادش گرامی باد.
ویژهبرنامه رادیویی «یاد استاد» به مناسبت سومین روز درگذشت استاد شحات انور
همزمان با سومین روز درگذشت استاد شحات محمد انور و موج حزن و اندوهی كه جامعه قرآنی كشورمان را به مناسبت درگذشت این قاری برجسته جهان اسلام در برگرفته بود رادیو قرآن جمهوری اسلامی ایران در یك ویژهبرنامهای رادیویی با عنوان «یاد استاد» با دعوت از كارشناسان به بررسی ابعاد مختلف این رویداد پرداخت.
در این برنامه رادیویی كه در 26 دیماه سال 1386 و از ساعت 30/18 الی 20 شب پخش شد، «سیدمحسن موسویبلده» استاد و پیشكسوت قرآنی با اعلام تأثر خود از فقدان این قاری بزرگ گفت: با بررسی تاریخ قرائت قرآن ایران میتوان استاد «محمدتقی مروت» را پایهگذار نهضت قرآنی جدید در ایران معرفی كرد و در این زمان كه قاریان ایرانی تأثیرات بسیاری را از قراء بزرگ مصری گرفتند، چند تن از این قاریان بیشترین نقش را در شكلگیری سبك قرائت ایران داشتند.
وی افزود: اولین قاری بزرگ مصری در این زمینه استاد «عبدالباسط» است و بعد از وی استاد «منشاوی» تأثیر فوقالعادهای روی قاریان ایرانی داشتند كه در ادامه استاد «مصطفی اسماعیل» با سبك خود بسیاری از قاریان ایرانی را مجذوب خود كرد و این روند تا 10 الی 15 سال ادامه داشت كه با ظهور استاد «شحات محمد انور» به طور تقریبی تمام قراء ایرانی از وی تأثیر پذیرفتهاند.
موسویبلده اظهار كرد: میتوان گفت حتی چند استاد بزرگ مصری هم به اندازه مرحوم شحات انور در ایران تأثیر شگرفی برجا نگذاشتهاند و این تأثیر فوقالعاده طوری است كه همه قاریان ایرانی را تحت پوشش قرار میدهد، ضمن اینكه نوع كلام استاد شحات با موسیقی ایرانی نیز همخوانی دارد كه در فراگیری آن بیتأثیر نبوده است.
استاد «محمد بسیونی» از قاریان مشهور مصری نیز در ادامه این برنامه رادیویی، گفت: مرحوم استاد شحات از صالحان و قاریان بسیار خوب مصری بود كه برای رضای خدا تلاوت میكرد و خود صاحب مكتبی در قرائت قرآن بود، ضمن اینكه دارای اخلاق نیكویی بود و همه قاریان مصر وی را دوست داشتند و احترام خاصی برای این استاد قائل بودند.
وی با اشاره به صبر طولانی استاد شحات در دوران بیماری، تصریح كرد: یك بار در سال 1991 به همراه وی به كشور ایران سفر كردم و به اكثر شهرهای ایران مسافرت كردیم كه استاد شحات در آن سفرها میگفت: «مردم ایران علاقه شدیدی به قاریان مصری دارند» و عجیب نیست كه رهبر معظم ایران نیز عنایت ویژهای به مرحوم استاد داشتند.
«بهروز یاریگل» از استادان برجسته قرآنی كشورمان نیز در ادامه این برنامه با ابراز تأسف از وفات استاد شحات انور، یادآور شد: قبل از آمدن استاد شحات به ایران با صدای وی از طریق نوارهایی كه در مصر و كشورهای حاشیه خلیج فارس ضبط شده بود آشنا شدم و اولین آیات را در سال 1361 از استاد شنیدم كه برایم بسیار بدیع و شگفتآور بود.
وی ادامه داد: در ابتدا استاد را نمیشناختیم و با توجه به نزدیكی سبك وی با موسیقی ایرانی تصور میكردم قاری، ایرانی است و بعدها متوجه شدم كه ایشان استاد شحات انور هستند و یكی از آرزوهای من در آن دوران این بود كه صدای استاد را در یك نوار با كیفیت مطلوب گوش كنم و چهره وی را از نزدیك ببینم.
این استاد قرآنی تصریح كرد: در سال 1382 برای اولین بار استاد را از نزدیك دیدم و نزد وی به تلاوت قرآن كریم پرداختم كه بسیار مرا تشویق كرد و البته استاد در آن زمان حال مساعدی نداشت و بسیار لاغر و ضعیف شده بود كه با اصرار برخی دوستان چند آیه كوتاه از قرآن را تلاوت كرد.
در ادامه «عبدالفتاح طاروتی» یكی از قاریان جوان كشور مصر و از دوستان و شاگردان مرحوم استاد شحات انور نیز با اشاره به خصوصیات اخلاقی مرحوم شحات، اظهار كرد: استاد شحات یكی از بندگان وارستهای بود كه تأثیر زیادی را بر مردم مصر و كل جهان اسلام گذاشت و موج تأثیر وی در میان عامه مردم به این دلیل بوده است كه آیات را متناسب با معنا تلاوت میكرد.
وی تصریح كرد: استاد شحات من را به عنوان یكی از فرزندان خود دوست داشت و من نیز نسبت به استاد ارادت ویژهای داشتم و مدت سه روز پس از وفات، در منزل وی از مهمانان استقبال میكردم تا ساعتی قبل كه با حزن و اندوه فراوان از خانه استاد شحات خارج شدم.
«احمد ابوالقاسمی» قاری بینالمللی قرآن كریم نیز در این برنامه رادیویی درباره استاد شحات گفت: طی اولین جلسه مجمع قاریان ایران در سال 1361 صدای استاد شحات در سالن پخش شد كه همه را منقلب كرده بود و به شدت مورد استقبال حاضران واقع شد و همگی پیگیری میكردند كه نام این استاد قرائت قرآن را بفهمند و یا نوار صدای وی را به دست آورند.
وی تصریح كرد: در سال 1375 به همراه استاد شحات سفری به كشور لبنان داشتیم كه قرار شد در یك روستای بزرگ با جمعیت زیاد محفل قرآنی تشكیل شود و استاد شحات و من در آن جلسه قرائت قرآن داشته باشیم، استاد در آن جلسه به علت كسالت، اجرای مناسبی نداشت و از این موضوع بسیار ناراحت بود كه من به وی گفتم: «همین كه شما در جایگاه قرار گیرید و اصلاً تلاوت هم نداشته باشید برای این مردم كافی است».
ابوالقاسمی افزود: بعد از آن در یك جلسه كه در خانه شهیدی از شهدای حزبالله برگزار شد استاد شحات انور تلاوت به یاد ماندنی انجام داد كه مشابه آن را بسیار كم دیدهام و احساس لذتی كه در آنجا داشتم در كمتر جایی برایم رخ داده است و حتی بعد از جلسه هم هیچ فردی دوست نداشت سكوت جلسه را به هم بریزد.
«محمدهادی صلحجو» از قاریان ممتاز كشورمان نیز در این برنامه زنده رادیویی با اشاره به برخورد بسیار صمیمی استاد شحات انور، اظهار كرد: در افتتاحیه مسابقات بینالمللی قرآن كریم ایران در سال1382 كه استاد به ایران آمده بود، خدمتشان رفتم و از دور سلام گفتم و استاد به قدری با روی باز با من برخورد كرد كه من بسیار خوشحال شدم.
وی افزود: استاد شحات در حد اعلی تلاوت قرآن كریم بسیار متواضع و فروتن بود و به لقب «ملكالنغم» به معنای پادشاه نغمات معروف است كه این میتواند درسی برای همه باشد و دو فرزند استاد كه هماكنون از قاریان مطرح كشور مصر و جهان هستند نیز به خوبی رویه پدر را ادامه میدهند.
همچنین «احمد فراهانی» كارشناس قرآن رادیو قرآن با اشاره به آرشیو صدای استاد شحات انور در این سازمان، یادآور شد: 19 قطعه از تلاوتهای تا 15 دقیقه، 15 قطعه تلاوت تا 30 دقیقه و 80 تلاوت از 30 دقیقه به بالا از استاد شحات انور در آرشیو رادیو قرآن نگهداری میشود كه تلاوت آیات سورههای «قمر و واقعه» با حدود 60 دقیقه از طولانیترین قرائتهای استاد شحات انور به شمار میرود.
«شحات محمد انور» از دیدگاه كارشناسان و قاریان ایران
«مهدی دغاغله» كارشناس و پیشكسوت قرآنی و سرپرست گروه تواشیح ثقلین اهواز در گفتوگو با ایكنا درباره شخصیت و ویژگیهای استاد شحات انور اینچنین میگوید: اكثر كسانی كه زندگی شحات انور را مورد بررسی و ارزیابی قرار میدهند معتقدند كه وفات پدر شحات انور باعث پیشرفت استاد شده است زیرا باعث شده است كه بر خود و استعدادهایش بیش از پیش تكیه كند و آنها را شكوفا سازد.
دغاغله میافزاید: استاد شحات انور با هدایت و راهنماییهای دائیها و مادر خود پرورش یافت و در سن 20 سالگی به عنوان یكی از قاریان ممتاز شناخته شد.
این داور بینالمللی ادامه میدهد: در صحبتهایی كه با مرحوم شحات انور داشتهام وی به انتشار نوارهای قرائتش در سال 1970 اشاره میكند و میگوید در سال 1976 به مجلس مهمی برای تلاوت قرآن دعوت شدم كه در آن مجلس رئیس رادیو قرآن مصر و هیئت بلندپایهای از مسئولان در آن حضور داشتند، بعد از اتمام تلاوت رئیس رادیو قرآن به من پیشنهاد داد تا برای ورود به رادیو تست بدهم و من نیز قبول كردم.
دغاغله داستان ورود شحات انور به رادیو را از زبان خود استاد اینگونه بیان میكند: بعد از انجام تست ورود به رادیو در بار اول پذیرفته نشدم و علت آن نیز از سوی هیئتی كه بنده در حضور آنها تلاوت كردم ضعف در تركیب نغمات عنوان شد، به این منظور مدت دو سال در آموزشگاه موسیقی دینی مصر به تحصیل مشغول شدم و برای بار دوم كه تست دادم بحمدالله برای ورود به رادیو پذیرفته شدم.
دغاغله با اشاره به اهمیت مقام قاری رادیو و تلوزیون در مصر میگوید: اطلاق قاری رادیو و تلوزیون به یك قاری در مصر خیلی حائز اهمیت است و در واقع این بالاترین مقامی است كه یك قاری قرآن در مصر میتواند كسب كند.
این كارشناس تلاوت قرآن كریم میافزاید: به نظر بنده آن چیزی كه باعث محبوبیت و اقبال به تلاوتهای شحات محمد انور شد بحث تجددگرائی در اسلوب و سیستم تلاوت بود، زیرا نغمات اجرا شده در تلاوتهای شحات انور همان نغمات و آهنگهایی است كه توسط دیگر قراء اجرا میشود، ولی سبك و سیاق متفاوت اجرای این مقامات و بهاصطلاح بهروز بودن تلاوتهای استاد شحات باعث گرایش قاریان جوان به سمت تلاوتهای این استاد شده است.
دغاغله در جواب این سئوال كه نظر شما درباره اینكه گفته میشود تلاوتهای شحات انور در ایران از لحاظ فنی با تلاوتهای اجرا شده توسط این استاد در مصر تفاوت دارد نیز میگوید: من مخالف این نظر هستم و معتقدم كه تلاوتهای این استاد از لحاظ فنی در ایران اگر از تلاوتهای اجرا شده توسط وی در مصر بالاتر نباشد پایینتر نیز نیست.
«غلامرضا شاهمیوهاصفهانی» كارشناس و داور بینالمللی قرآن كریم نیز در گفتوگو با ایكنا درباره شحات انور میگوید: بنا بر گفته «احمد همام» نویسنده كتاب «سفراءالقرآن»، بیش از 60 درصد قاریان جوان مصری در حال حاضر از مرحوم شحات انور تقلید میكنند و خود من در سفری كه چند ماه پیش به مصر داشتم هر جا درباره استاد شحات صحبت میشد از او به عنوان یك ستاره در عالم قرائت یاد میكردند.
وی میافزاید: حتی در كتب و جراید نیز به جای استفاده از كلماتی چون؛ القاری، الشیخ و غیره از استاد شحات به «نجم من نجوم التلاوة» یاد میشود كه این نشاندهنده ارزش چنین قاری بزرگی است.
این استاد برجسته قرآنی ادامه میدهد: طی دو دهه گذشته بسیاری از قاریان و استادان بزرگ مصری به ایران دعوت شدند كسانی چون؛ «راغب غلوش، شعبان صیاد، احمد شبیب، محمود صدیق منشاوی، احمد عامر و حسین منصور» اما این افراد در برههای به ایران دعوت شدند كه سالها از دوران اوج خود فاصله گرفته بودند و در سنین 60 به بالا بودند.
وی میافزاید: اما خوشبختانه در مورد استاد «شحات محمد انور» موضوع به طور كامل متفاوت بود و شاید به جرأت بتوان گفت تنها استاد بزرگ مصری كه در بهترین شرایط فنی و در اوج آمادگی و پختگی و در یك كلام در دوره بلوغ لحنی و صوتی خود به ایران دعوت شد استاد شحات انور بود و باید از درایت مسئولان وقت كه چنین فرصتهای تاریخی را از دست ندادند تشكر كرد.
شاهمیوه تصریح كرد: بسیاری بر این باورند كه پس از دوران طلایی قرائت در مصر یعنی عهد استادانی چون؛ «مصطفی اسماعیل، كامل یوسف بهتیمی، محمود علیالبنا، عبدالباسط، محمد صدیق منشاوی و ابوالعینین شعیشع» دیگر ما شاهد چهرههای شاخصی در جهان قرائت نخواهیم بود و ظرفیتهای فنی و هنری موجود در قرائت به طور كامل اشباع شده است.
این استاد برجسته قرآنی اظهار كرد: اما مرحوم شحات انور با نبوغ ذاتی خود و با الهام از سبكهای پیشین بهویژه سبك تلاوت مرحوم «عبدالصمد الزناتی» دست به ابداع و خلق شیوهای نو و به تعبیر عربی آن مدرسه جدیدی در تلاوت زد.
وی در ادامه تاكید كرد: البته توجه داشته باشید كه استاد شحات انور در چه شرایطی چنین كاری كرد، دورانی كه ظهور ستارهای چون مرحوم مصطفی اسماعیل جای حرف و ادعا برای كسی باقی نگذاشته بود و بسیاری او را خداوندگار لحن میدانند كه همه چیز را به كمال رسانده است، لذا ابداع شیوهای جدید در چنین دورانی كار بسیار خارقالعاده و مهم تلقی میشود.
این داور بینالمللی قرآن كریم شحات انور را از میان قاریان مصری كه به ایران آمدند، مؤثرترین قاری بر جریان تلاوت در ایران و بر قاریان ایرانی معرفی كرد و افزود: البته نظری بر قاریان امروز مصر نیز ما را متوجه این موضوع میكند كه این استاد بزرگ حتی بر جریان قرائت در مصر نیز در دهه اخیر تأثیر بسزایی داشته است.
وی یادآوری كرد: بنده در جایی گفته بودم اگر در 100 صد سال اخیر به طور میانگین هر 15، 20 سال شاهد یك مكتب جدید در قرائت قرآن در مصر بودهایم به طور مثال زمانی كه شیخ رفعت، پس از او شعیشع و به دنبال آنان مرحوم مصطفی اسماعیل و غیره بودند، به جرأت میتوان گفت مرحوم شحات انور هم یكی از مجددین بزرگ در عالم قرائت بوده است.
«محمدحسن موحدی»، قاری جوان و نفر نخست رشته قرائت دومین دوره مسابقات بینالمللی قرآن دانشجویان مسلمان نیز در گفتوگو با ایكنا گفت: استاد شحاتانور از قاریان صاحب سبك و مكتب در قرائت است و یكی از علتهای اقبال بسیار زیاد به تلاوتهای این استاد، صدای بسیار زیبای وی در دوران جوانی و استفاده از تركیبهای لحنی نو و بدیع بود.
وی افزود: اگر قراء كشور مصر را به دو نسل قدیم و جدید تقسیم كنیم، در این تقسیمبندی مرحوم شحات محمد انور جزء نفرات اول نسل جدید قاریان مصر هست كه با صدای زیبای خود تحولی بارز در سبك و شیوه قرائت قاریان مصری حال حاضر به وجود آورده است.
موحدی تصریح كرد: شاید بعضی از الحانی را كه مرحوم شحات انور در تلاوت خود استفاده میكند مثلاً در تلاوت استاد «الزناتی» نیز دیده شود، ولی حلاوت و زیبایی الحان شحات انور بیشتر به مذاق مخاطب خوش میآید.
وی ادامه داد: از ویژگیهای منحصر بهفرد تلاوتهای مرحوم شحات محمد انور ابداع و تركیبات لحنی بسیار زیبایی است كه فقط در تلاوت این استاد دیده میشود و ما این موارد را در تلاوت دیگر قراء نمیبینیم.
تحلیلی کوتاه درباره تلاوتهای استاد «شحات محمد انور»
تلاوتهای شحات انور را میتوان به نوعی ادامه و تكملهای بر شیوهای از قرائت قرآن كریم كه «محمود علی البناء» در پیش گرفته بود دانست، همچنین رنگ و بوی خاصی از تلاوتهای استاد «عبدالصمد الزناتی» نیز در تلاوتهای این استاد مشهود است چنانكه كارشناسان قرآنی كشورمان نیز در گفتوگو با ایكنا به این موضوع اشاره كردند.
البته باید گفت كه شحات انور در تلاوتهای خود از ویژگیها و ضابطههایی سود میبرد كه به طور معمول در تلاوتهای دیگر قاریان صاحب سبك شاهد این ویژگیها نیستیم و این امر باعث شده تا وی به عنوان یك قاری صاحب مكتب در تلاوت قرآن مطرح شود.
شحات محمد انور بر خلاف خیلی از قراء متقدم مانند «مصطفی اسماعیل» هیچگونه اصراری بر پرداختن مفصل به مقام بیات در ابتدای تلاوت نداشت بلكه در ابتدا چند فراز از شروع تلاوت خود را با بیات آغاز میكرد، آنگاه به طور معمول به مقام رست وارد میشد و پس از منظم كردن پردههای صوتی خود در مقام رست، به مقامهای دیگر وارد میشد و آنگاه به طور مفصل به تلاوت گوشههای مختلف مقامهای قرآنی میپرداخت.
تلاوت سورههای «تحریم و زلزال» استاد شحات كه در دوران جوانی و در مصر اجرا شده را میتوان به عنوان معرف و شاكله تلاوتهای این استاد برشمرد، استاد شحات انور همچنین تبحر خاصی در پرداختن به مقام «سگاه» دارد كه به جرئت میتوان گفت وی تنها قاری است كه به صورت تخصصی به اجرای این مقام در تلاوتهای خود پرداخته و تمام گوشهها و زوایای آن را اجرا كرده است.
به هر روی نقش تلاوتهای استاد شحات انور را در شكلگیری سبك جدیدی از تلاوتهای قاریان برتر جمهوری اسلامی ایران نمیتوان نادیده گرفت، چرا كه بعد از مصطفی اسماعیل، تلاوتهای استاد شحات انور از تأثیرگذارترین تلاوتها بر قرائتهای قاریان جوان ایرانی است و این امری كاملاً مشهود است.
گزارش از: سید جاسم موسوی
منابع:
1) مصاحبههای خبرگزاری قرآنی ایران(ایكنا) با كارشناسان و استادان قرآنی ایران درباره «شحات محمد انور» از تاریخ 24 دیماه 86 لغایت 11 تیرماه 87
2) ویژه برنامه رادیویی «یاد استاد» به مناسبت سومین روز درگذشت استاد «شحات محمد انور»
3) وب سایت قاریان قرآن كریم
4)وبسایت صدای قرآن 5487
5) 5487روزنامه «الوطن الاسلامی» چاپ قاهره، ژانویه 1998 میلادی
منبع:
http://shefa-qoran.blogfa.com/
تبلیغات 


با توجه به همین نکته، پاسخ این اشکال و شبههی افرادی که برای ناکارآمد جلوه دادن حجاب و پوشش ظاهری، تخلفات بعضی از زنان با حجاب را بهانه قرار میدهند آشکار میگردد؛ زیرا مشکل این عده از زنان، ضعف در حجاب باطنی و فقدان ایمان و اعتقاد قوی به آثار مثبت حجاب و پوشش ظاهری است و قبلاً گذشت که حجاب اسلامی ابعادی گسترده دارد و یکی از مهمترین و اساسیترین ابعاد آن، حجاب درونی و باطنی و ذهنی است که فرد را در مواجهه با گناه و فساد، از عقاید و ایمان راسخ درونی برخوردار میکند؛ و اساساً این حجاب ذهنی و عقیدتی، به منزلهی سنگ بنای دیگر حجابها، از جمله حجاب و پوشش ظاهری است؛ زیرا افکار و عقاید انسان، شکل دهندهی رفتارهای اوست.
